لرزش فرمان یکی از مشکلات رایج خودرو است که گاهی فقط در سرعتهای بالا ظاهر میشود و گاهی هنگام ترمز گرفتن یا عبور از دستاندازها احساس میشود. بسیاری از رانندگان تصور میکنند هر لرزشی به معنی بالانس نبودن چرخهاست، در حالی که سیستم فرمان، جلوبندی، لاستیک، ترمز و حتی موتور هم میتوانند در ایجاد این مشکل نقش داشته باشند.
خبر خوب این است که محل و زمان لرزش، سرنخ مهمی برای پیدا کردن علت آن است. اگر بدانید فرمان دقیقاً چه زمانی میلرزد، تشخیص مشکل بسیار سادهتر خواهد شد.
لرزش فرمان را جدی بگیریم؟
همه لرزشها خطرناک نیستند، اما اگر فرمان بهطور مداوم میلرزد یا همراه با علائمی مثل کشیده شدن خودرو، صدای غیرعادی یا کاهش کنترل فرمان باشد، بهتر است خودرو سریعتر بررسی شود. فرمان مهمترین ابزار کنترل خودرو است و هر ایرادی در آن میتواند روی ایمنی رانندگی تأثیر بگذارد.
۱. بالانس نبودن چرخها؛ رایجترین علت
اگر فرمان در سرعتهای حدود ۸۰ تا ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت شروع به لرزش میکند و در سرعت کمتر تقریباً طبیعی است، اولین احتمال بالانس نبودن چرخها است.
بالانس یعنی وزن چرخ و لاستیک بهطور یکنواخت توزیع شده باشد. اگر این تعادل به هم بخورد، چرخ هنگام چرخش دچار لرزش میشود و این لرزش به فرمان منتقل خواهد شد.
نشانهها:
- لرزش فقط در سرعتهای مشخص
- کاهش لرزش با کم یا زیاد شدن سرعت
- نداشتن صدای غیرعادی از جلوبندی
۲. خرابی یا ساییدگی لاستیک
لاستیک آسیبدیده میتواند حتی با وجود بالانس صحیح، فرمان را بلرزاند.
به موارد زیر دقت کنید:
- برآمدگی روی دیواره لاستیک
- ساییدگی نامتقارن
- ترکخوردگی
- تغییر شکل لاستیک
- استفاده از لاستیکهای بسیار فرسوده
اگر یکی از لاستیکهای جلو آسیب دیده باشد، لرزش معمولاً بیشتر در فرمان احساس میشود.
۳. تاب یا ناهمواری دیسک ترمز
اگر فرمان فقط هنگام ترمز گرفتن میلرزد، یکی از اولین مواردی که باید بررسی شود دیسک ترمز است.
سطح دیسک باید یکنواخت باشد. اگر ناهموار شود، لنت هنگام ترمزگیری فشار یکنواختی ایجاد نمیکند و لرزش به فرمان منتقل میشود.
ویژگی مهم: در رانندگی عادی فرمان آرام است، اما با فشردن ترمز شروع به لرزش میکند.
۴. تنظیم نبودن میزان فرمان
وقتی زوایای چرخها از حالت استاندارد خارج شوند، خودرو علاوه بر کشیده شدن به یک سمت، ممکن است لرزش فرمان هم داشته باشد.
این مشکل معمولاً بعد از:
- برخورد با جدول
- افتادن در چاله
- تصادف
- تعویض قطعات جلوبندی
ایجاد میشود.
اگر علاوه بر لرزش، لاستیکها هم به شکل غیرعادی ساییده شدهاند، احتمال تنظیم نبودن میزان فرمان بیشتر است.
۵. خرابی قطعات جلوبندی
جلوبندی از قطعات مختلفی تشکیل شده که وظیفه حفظ پایداری چرخها را بر عهده دارند.
خرابی قطعاتی مثل:
- سیبک
- بوشها
- طبق
- میل تعادل
- کمکفنر
میتواند باعث لرزش فرمان، مخصوصاً در جادههای ناهموار شود.
اگر هنگام عبور از دستانداز صدای تقتق هم میشنوید، جلوبندی باید دقیقتر بررسی شود.
۶. بلبرینگ چرخ
بلبرینگ خراب معمولاً ابتدا با صدای زوزه یا غرش خودش را نشان میدهد، اما در بعضی شرایط میتواند لرزش فرمان هم ایجاد کند.
اگر لرزش همراه با صدای چرخ است و با تغییر سرعت شدت آن تغییر میکند، بررسی بلبرینگ منطقی است.
۷. شل بودن پیچهای چرخ
این مورد شاید ساده به نظر برسد، اما یکی از خطرناکترین علتهای لرزش فرمان است.
اگر پیچهای چرخ بهدرستی سفت نشده باشند، خودرو ممکن است:
- لرزش شدید داشته باشد
- صدا ایجاد کند
- و در شرایط بدتر، چرخ آسیب ببیند
بعد از تعویض لاستیک یا باز شدن چرخها، بهتر است سفت بودن پیچها دوباره بررسی شود.
۸. خرابی جعبه فرمان
اگر فرمان علاوه بر لرزش، لقی هم دارد یا واکنش آن غیرعادی شده است، ممکن است مشکل از سیستم فرمان باشد.
نشانههای احتمالی:
- لقی بیش از حد فرمان
- صدای تق هنگام چرخاندن فرمان
- سخت یا ناهماهنگ شدن فرمان
- کاهش دقت هدایت خودرو
این بخش از خودرو مستقیماً با ایمنی در ارتباط است و باید توسط تعمیرکار متخصص بررسی شود.
لرزش فرمان در چه زمانی اتفاق میافتد؟
| زمان لرزش | علتهای محتمل |
| فقط در سرعت بالا | بالانس یا لاستیک |
| فقط هنگام ترمز | دیسک یا ترمز |
| روی دستانداز | جلوبندی |
| همیشه و در همه سرعتها | چرخ، فرمان یا تعلیق |
| همراه با کشیدن خودرو | میزان فرمان یا ترمز |
این جدول کمک میکند قبل از مراجعه به تعمیرگاه، تصویر بهتری از مشکل داشته باشید.
چگونه خودمان بررسی اولیه انجام دهیم؟
قبل از مراجعه به تعمیرگاه، این موارد را بررسی کنید:
- فشار باد هر چهار لاستیک را تنظیم کنید.
- سطح لاستیکها را از نظر برآمدگی و ساییدگی ببینید.
- پیچهای چرخ را بررسی کنید.
- توجه کنید لرزش دقیقاً در چه سرعت یا شرایطی ایجاد میشود.
- اگر لرزش فقط با ترمز است، آن را به تعمیرکار اطلاع دهید.
این اطلاعات روند تشخیص را سریعتر میکند.
چه زمانی نباید با خودرو رانندگی کنیم؟
اگر لرزش فرمان همراه با یکی از علائم زیر باشد، بهتر است خودرو را سریعتر متوقف و بررسی کنید:
- کشیده شدن شدید خودرو
- صدای فلزی از چرخها
- شل بودن فرمان
- لرزش بسیار شدید در همه سرعتها
- روشن شدن چراغ هشدار ترمز یا فرمان
- احساس ناپایداری هنگام رانندگی
در چنین شرایطی ادامه رانندگی میتواند خطرناک باشد.
چگونه از لرزش فرمان جلوگیری کنیم؟
برای کاهش احتمال بروز این مشکل:
- لاستیکها را بهموقع بالانس کنید.
- فشار باد را ماهانه بررسی کنید.
- بعد از برخورد شدید با چاله، جلوبندی را کنترل کنید.
- از لاستیکهای استاندارد استفاده کنید.
- سرویس دورهای سیستم ترمز و جلوبندی را به تعویق نیندازید.
- بعد از تعویض لاستیک، سفت بودن پیچهای چرخ را بررسی کنید.
سؤالات متداول
چرا فرمان فقط در سرعت ۹۰ کیلومتر میلرزد؟
این حالت معمولاً بیشتر با بالانس نبودن چرخها یا مشکل لاستیک ارتباط دارد.
آیا لرزش فرمان همیشه از لاستیک است؟
خیر. ترمز، جلوبندی، بلبرینگ، سیستم فرمان و میزان فرمان هم میتوانند باعث لرزش شوند.
چرا فرمان فقط هنگام ترمز میلرزد؟
یکی از دلایل رایج، ناهمواری یا مشکل در دیسک ترمز است، اما سیستم ترمز باید بهطور کامل بررسی شود.
آیا بالانس چرخ مشکل لرزش را کاملاً حل میکند؟
اگر علت لرزش بالانس باشد، بله؛ اما اگر مشکل از جلوبندی یا ترمز باشد، بالانس بهتنهایی کافی نیست.
آیا لرزش فرمان خطرناک است؟
اگر خفیف و فقط در سرعت خاص باشد، معمولاً فرصت بررسی وجود دارد؛ اما لرزش شدید یا همراه با کاهش کنترل خودرو باید سریعتر بررسی شود.
جمعبندی
لرزش فرمان خودرو میتواند از مشکلات سادهای مانند بالانس نبودن چرخها تا ایرادهای مهمتری مثل خرابی جلوبندی، ترمز یا سیستم فرمان ناشی شود. مهمترین نکته این است که زمان و شرایط ایجاد لرزش را بهدقت بررسی کنید؛ زیرا همین موضوع مسیر تشخیص را مشخص میکند.
اگر لرزش فرمان بهطور مداوم تکرار میشود یا همراه با علائم ایمنی مانند کشیده شدن خودرو، صدای غیرعادی یا لقی فرمان است، بهتر است تعمیر آن را به تعویق نیندازید.
اگر درباره نگهداری خودرو، خرید خودروی دستدوم، بیمه یا مسائل فنی خودرو نیاز به راهنمایی دارید، میتوانید با مشاوران سامانه مشاوره جامع و آنلاین الو کمک در ارتباط باشید.
برای مطالعه بیشتر، میتوانید مقالات زیر را نیز بررسی کنید:
نشانههای خرابی سیستم خنککننده خودرو چیست؟
چگونه عیبهای پنهان خودرو را هنگام بازدید اولیه پیدا کنیم؟
