یکی از اشتباهات رایج هنگام شروع یک کسبوکار این است که قبل از اطمینان از وجود تقاضا، زمان و سرمایه زیادی برای ساخت محصول نهایی صرف شود. ممکن است ماهها برای طراحی یک اپلیکیشن، فروشگاه یا خدمت هزینه کنید و بعد متوجه شوید مشتریان آن چیزی را که ساختهاید نمیخواهند.
اینجاست که مفهوم MVP اهمیت پیدا میکند. MVP به کسبوکار کمک میکند یک ایده را با کمترین منابع ممکن در دنیای واقعی آزمایش کند و قبل از توسعه کامل، از مشتریان بازخورد بگیرد.
MVP چیست؟
MVP مخفف Minimum Viable Product و به معنای «حداقل محصول قابل ارائه» است.
منظور از MVP، سادهترین نسخهای از محصول است که بتواند ارزش اصلی ایده را به مشتری ارائه دهد و امکان یادگیری از رفتار واقعی کاربران را فراهم کند.
MVP الزاماً یک محصول بیکیفیت یا نسخه ناقص نیست. هدف این است که فقط قابلیتهای ضروری برای آزمایش فرضیه اصلی ساخته شوند و ویژگیهایی که فعلاً برای آزمون ایده ضروری نیستند، به مراحل بعد منتقل شوند.
برای مثال، اگر ایده شما ساخت یک اپلیکیشن برای رزرو خدمات است، ممکن است برای آزمایش اولیه نیازی به توسعه یک اپلیکیشن کامل نداشته باشید. میتوان ابتدا خدمات را با یک صفحه ساده، فرم ثبت درخواست و ارتباط مستقیم با مشتری آزمایش کرد.
چرا MVP برای کسبوکار مهم است؟
بزرگترین مزیت MVP این است که یادگیری را قبل از سرمایهگذاری سنگین آغاز میکند.
با یک MVP میتوانید متوجه شوید:
- آیا مشتری واقعاً به این مشکل اهمیت میدهد؟
- آیا راهحل پیشنهادی برای او قابلاستفاده است؟
- آیا حاضر است برای محصول یا خدمت هزینه کند؟
- کدام ویژگیها برای مشتری ضروریتر هستند؟
- چه مشکلاتی در تجربه استفاده وجود دارد؟
اگر پاسخها با فرضیات اولیه شما متفاوت باشند، هنوز فرصت دارید ایده را اصلاح کنید؛ بدون اینکه بخش بزرگی از منابع خود را صرف محصول نهایی کرده باشید.
قبل از ساخت MVP چه چیزی را مشخص کنیم؟
MVP نباید صرفاً یک نسخه کوچک از محصول باشد. ابتدا باید فرضیهای که میخواهید آزمایش کنید مشخص شود.
مثلاً به جای اینکه بگویید:
«میخواهم یک اپلیکیشن مدیریت مالی بسازم.»
فرضیه دقیقتری تعریف کنید:
«افرادی که مدیریت هزینههای روزانه برایشان دشوار است، حاضرند از یک ابزار ساده برای ثبت و دستهبندی مخارج استفاده کنند.»
حالا MVP باید به شکلی طراحی شود که بتواند همین فرضیه را آزمایش کند.
سادهترین راه آزمایش ایده را پیدا کنید
گاهی برای آزمایش یک ایده حتی به نرمافزار یا محصول واقعی نیاز ندارید.
بسته به نوع کسبوکار، روشهای مختلفی وجود دارد:
صفحه فرود
یک صفحه ساده ایجاد کنید که محصول، مزیت اصلی و روش دریافت آن را توضیح دهد. سپس میزان ثبتنام، درخواست اطلاعات یا اقدام کاربران را بررسی کنید.
پیشفروش
اگر محصول فیزیکی یا خدماتی دارید، میتوانید پیش از تولید گسترده، امکان پیشخرید ایجاد کنید. پرداخت واقعی مشتری یکی از سیگنالهای مهم برای سنجش تقاضاست.
نمونه اولیه
برای محصولات دیجیتال میتوان یک Prototype ساده طراحی کرد و آن را در اختیار کاربران قرار داد تا مسیر اصلی استفاده را آزمایش کنند.
اجرای دستی خدمت
گاهی میتوان خدمتی را ابتدا بهصورت دستی ارائه کرد و بعد از اثبات تقاضا، بخشهای تکراری را خودکار کرد.
برای مثال، اگر قصد ساخت یک سرویس پیشنهاددهنده دارید، در مرحله اول میتوانید پیشنهادها را بهصورت دستی آماده و برای تعداد محدودی کاربر ارسال کنید.
MVP را با چه معیارهایی بسنجیم؟
صرف ساخت MVP به معنای موفقیت نیست. باید از قبل مشخص کنید چه دادهای قرار است جمعآوری شود.
برخی معیارهای قابل بررسی عبارتاند از:
| معیار | چه چیزی را نشان میدهد؟ |
| ثبتنام | میزان علاقه اولیه |
| استفاده واقعی | میزان پذیرش محصول |
| خرید | وجود تقاضای پرداختی |
| بازگشت کاربر | ارزش ایجادشده در طول زمان |
| تکمیل فرایند | میزان سهولت استفاده |
| بازخورد | مشکلات و نیازهای کاربران |
البته معیار مناسب به نوع ایده بستگی دارد. برای یک محصول اشتراکی، بازگشت کاربران اهمیت زیادی دارد؛ در حالی که برای یک محصول خریدنی، نرخ تبدیل به خرید میتواند معیار مهمتری باشد.
MVP نباید بیش از حد بزرگ شود
یکی از مشکلات رایج، تبدیل MVP به یک محصول تقریباً کامل است.
اگر قرار باشد از ابتدا سیستم پرداخت پیچیده، دهها قابلیت، پنل مدیریتی کامل، اپلیکیشن اندروید و iOS و امکانات جانبی ساخته شود، دیگر هدف اصلی MVP یعنی آزمایش سریع و کمهزینه فرضیه کمرنگ میشود.
از خودتان بپرسید:
اگر فقط یک قابلیت بتواند ارزش اصلی ایده را نشان دهد، آن قابلیت چیست؟
همان ویژگی میتواند نقطه شروع MVP باشد.
از بازخورد کاربران چه استفادهای کنیم؟
بازخورد کاربران فقط برای پیدا کردن ایرادهای ظاهری نیست. باید بررسی کنید آیا مسئلهای که تصور میکردید مهم است، واقعاً برای آنها اهمیت دارد یا خیر.
در مصاحبه با کاربران بهتر است فقط نپرسید «MVP را دوست داشتید؟». سؤالهای دقیقتری مانند این موارد اطلاعات بیشتری ایجاد میکنند:
- کدام قسمت برای شما کاربردیتر بود؟
- هنگام استفاده کجا دچار مشکل شدید؟
- اگر این محصول وجود نداشت، چگونه مشکل خود را حل میکردید؟
- برای کدام بخش حاضر به پرداخت هزینه هستید؟
- چه چیزی باعث میشود دوباره از آن استفاده کنید؟
رفتار واقعی کاربر را نیز در کنار پاسخهایش بررسی کنید؛ چون آنچه افراد انجام میدهند همیشه دقیقاً با چیزی که میگویند یکسان نیست.
بعد از آزمایش چه تصمیمی بگیریم؟
نتایج MVP معمولاً به سه مسیر منتهی میشوند:
ادامه توسعه: اگر شواهد نشان دهند ایده ارزش بررسی بیشتر دارد، میتوان محصول را توسعه داد.
اصلاح یا تغییر مسیر: اگر کاربران نیاز متفاوتی داشته باشند، میتوان محصول یا بازار هدف را تغییر داد.
توقف: اگر شواهد کافی برای وجود تقاضا دیده نشود، ممکن است ادامه سرمایهگذاری منطقی نباشد.
توقف یک آزمایش ناموفق لزوماً به معنای هدر رفتن منابع نیست؛ زیرا اطلاعاتی به دست آمده که میتواند از هزینههای بسیار بزرگتر در آینده جلوگیری کند.
در آخر…
MVP روشی برای تبدیل یک ایده کسبوکار به یک آزمایش واقعی و کمهزینه است. به جای اینکه ابتدا محصول کامل را بسازید و بعد به سراغ مشتری بروید، ابتدا مهمترین فرضیه خود را مشخص کنید و سادهترین راه ممکن برای آزمایش آن را پیدا کنید.
صفحه فرود، پیشفروش، نمونه اولیه یا اجرای دستی خدمت میتوانند بسته به نوع ایده، نقطه شروع مناسبی باشند. سپس با بررسی رفتار واقعی کاربران و بازخورد آنها تصمیم بگیرید که محصول را توسعه دهید، تغییر دهید یا متوقف کنید.
اگر برای بررسی ایده کسبوکار، طراحی MVP، شناخت بازار هدف یا اعتبارسنجی یک محصول نیاز به راهنمایی دارید، میتوانید با مشاوران حرفهای ما در پلتفرم مشاوره جامع و آنلاین الوکمک در ارتباط باشید.
اگر قرار باشد ایده کسبوکار شما را فقط با یک آزمایش کمهزینه بسنجید، اولین چیزی که دوست دارید درباره آن مطمئن شوید چیست؟
